» Zobacz
» Newsletter

» Szukaj
Google
Web strazak.com
» Reklama





Artykuły

Po┼╝ar i zjawiska mu towarzysz─ůce

Spalanie jest zjawiskiem wykorzystywanym przez cz┼éowieka w codzien¬nym ┼╝yciu do ogrzewania, o┼Ťwietlenia i r├│┼╝norakich proces├│w technologicznych (np. gotowanie, wytop metali, wytwarzanie energii elektrycznej), a otoczenie, w kt├│rym ┼╝yjemy jest nasycone materia┼éami palnymi. Je┼╝eli utracimy kontrol─Ö nad spalaniem lub dopu┼Ťcimy do jego powstania w miejscu do tego nie przeznaczo¬nym, po┼╝yteczny proces stanie si─Ö zjawiskiem niekorzystnym i stwarzaj─ůcym zagro┼╝enie. Spalanie jest po┼╝arem, je┼╝eli b─Ödzie: procesem nie kontrolowanym przez cz┼éowieka, przebiega─ç w miejscu do tego nie przeznaczonym, stwarza─ç zagro┼╝enie dla r├│┼╝nych form ┼╝ycia, powodowa─ç straty materialne lub ekologicz¬ne. Wyst─ůpienie jednocze┼Ťnie wszystkich wymienionych warunk├│w nie jest ko¬nieczne do zakwalifikowania spalania jako po┼╝aru. Przestrze┼ä, w kt├│rej powsta┼é po┼╝ar oraz wyst─Öpuj─ů zjawiska mu towarzy¬sz─ůce, a maj─ůce wp┼éyw na sytuacj─Ö po┼╝arow─ů, mo┼╝na umownie podzieli─ç na trzy strefy: spalania, oddzia┼éywania cieplnego i zadymienia. Strefa spalania to przestrze┼ä, w kt├│rej nast─Öpuje przygotowanie mate¬ria┼é├│w palnych do spalania - tworzenie fazy lotnej oraz ich spalanie - warstwa ┼Ťwiec─ůca p┼éomienia. Na otwartej przestrzeni (po┼╝ary zewn─Ötrzne) strefa ta jest ograniczona powierzchni─ů materia┼éu, kt├│ry ulega spaleniu i cienk─ů zewn─Ötrzn─ů warstw─ů p┼éomienia (powierzchni─ů p┼éomienia). W przestrzeni zamkni─Ötej (po┼╝ary wewn─Ötrzne) strefa spalania mo┼╝e by─ç ograniczona elementami konstrukcyjnymi obiektu, np. ┼Ťcianami i stropami budynku, aparatu, zbiornika. Skutkiem palenia substancji palnych jest powstawanie wysokiej tempera¬tury w strefie spalania, zw┼éaszcza w jej g├│rnej cz─Ö┼Ťci. Najwy┼╝sze temperatury rz─Ödu 1200 - 1350┬░C towarzysz─ů spalaniu gaz├│w. Ciecze palne spalaj─ů si─Ö w temperaturach 1100 - 1300┬░C, a cia┼éa sta┼ée w temperaturach 1000 - 1250┬░C. S─ů jednak wyj─ůtki, np. spalanie si─Ö metali lub ich mieszanin odbywa si─Ö w tempe¬raturach nawet kilku tysi─Öcy stopni Celsjusza. Na sytuacj─Ö po┼╝arow─ů wp┼éywaj─ů r├│wnie┼╝ rozmiary strefy spalania, kt├│re zale┼╝─ů min. od rodzaju i ilo┼Ťci substancji palnej oraz szybko┼Ťci spalania. 1 tak, przy spalaniu wydobywaj─ůcego si─Ö pod ci┼Ťnieniem gazu, wysoko┼Ť─ç p┼éomieni mo┼╝e dochodzi─ç do 30 m, a podczas spalania si─Ö cieczy palnej na odkrytej prze¬strzeni -do 15 m. Strefa oddzia┼éywania cieplnego to cz─Ö┼Ť─ç przestrzeni wok├│┼é strefy spalania, w kt├│rej wydzielaj─ůce si─Ö ciep┼éo stwarza niebezpiecze┼ästwo zmian w sytuacji po┼╝arowej i zagro┼╝enie dla ludzi. Ciep┼éo, kt├│re wydziela si─Ö w strefie spalania oddzia┼éywuje na: materia┼é palny, kt├│ry jest podstaw─ů strefy spalania, co powoduje podtrzymanie procesu spalania, urz─ůdzenia i materia┼éy wok├│┼é strefy spalania, co powoduje rozprzestrzenianie si─Ö po┼╝aru. Zgodnie z prawem zachowania energii mi─Ödzy wydzielaniem i oddawania ciep┼éa istnieje r├│wnowaga. Zak┼é├│cenie tej r├│wnowagi prowadzi albo do przy¬┼Ťpieszenia rozwoju po┼╝aru (gdy wzrasta wydzielanie ciep┼éa), albo do ugaszenia po┼╝aru (gdy maleje wydzielanie ciep┼éa). Z wytworzonego ciep┼éa 2 - 3% zu┼╝yte zostaje na podtrzymanie spalania. Pozosta┼ée ciep┼éo ogrzane produkty spalania oddaj─ů otoczeniu drog─ů konwekcji, promieniowania i przewodzenia. Konwekcja czyli unoszenie polega na pionowym przemieszczaniu si─Ö ogrzanych mas powietrza i produkt├│w spalania, kt├│re jako l┼╝ejsze unosz─ů si─Ö do g├│ry i to tym szybciej, im wi─Öksza jest r├│┼╝nica temperatur ogrzanych produkt├│w spalania i otaczaj─ůcego powietrza. Drog─ů konwekcji oddawane jest ze strefy spalania oko┼éo 60 - 70% ciep┼éa. Ilo┼Ť─ç promieniowanego ciep┼éa ze strefy spalania wynosi 27 37% i jest zale┼╝na od powierzchni p┼éomieni; im powierzchnia ta jest wi─Öksza, tym wi─Öcej ciep┼éa dostaje si─Ö t─ů drog─ů do otoczenia. Ciep┼éo pro¬mieniowania oddzia┼éywuje prostopadle do powierzchni p┼éomieni, a wi─Öc przede wszystkim poziomo. Drog─ů przewodzenia ciep┼éo oddawane jest g┼é├│wnie w po┼╝arach wewn─Ötrz¬nych. Z pal─ůcego si─Ö pomieszczenia, mo┼╝e by─ç ono przekazane do s─ůsiedniego przez ogrzane elementy konstrukcyjne, metalowe ruroci─ůgi itp.. Ciep┼éo, kt├│re powstaje z pal─ůcej si─Ö cieczy w zbiorniku metalowym, jest przewodzone do ni┼╝¬szych warstw pal─ůcej si─Ö cieczy prze t─Ö ciecz i przez ┼Ťcianki zbiornika. Za graniczn─ů temperatur─Ö, kt├│ra okre┼Ťla wielko┼Ť─ç strefy oddzia┼éywania cieplnego, przyjmuj─Ö si─Ö temperatur─Ö tp < 60┬░C. W tej temperaturze stra┼╝ak mo┼╝e pracowa─ç bez specjalnego zabezpieczenia. Wy┼╝sza temperatura lub d┼éu┼╝sze przebywanie w strefie oddzia┼éywania cieplnego powoduj─ů oparzenia, udary cieplne, utrat─Ö ┼Ťwiadomo┼Ťci, a nawet i ┼Ťmier─ç. W strefie oddzia┼éywania cieplnego dochodzi do wielu zmian, kt├│re powo¬duj─ů straty. Oddzia┼éywanie wysokiej temperatury niszczy - nie mniej ni┼╝ p┼éo¬mienie - r├│┼╝ne produkty z tworzyw sztucznych, sk├│ry, tkanin itp., deformuje metalowe s┼éupy no┼Ťne, kratownice, odkszta┼éca i powoduje zawalenia budowla¬nych konstrukcji no┼Ťnych (np. strop├│w i ┼Ťcian) wskutek utraty wytrzyma┼éo┼Ťci mechanicznej. Strefa zadymienia to przestrze┼ä wype┼éniona dymem, czyli gazowymi produktami spalania materia┼é├│w palnych (organicznych), w kt├│rej rozproszone s─ů ma┼ée cz─ůsteczki gazowe, ciek┼ée i sta┼ée (sadza), powsta┼ée w wyniku wymiany gazowej. Wymian─ů gazow─ů nazywa si─Ö, wywo┼éany paleniem, ruch ogrzanych produkt├│w spalania i rozk┼éadu cieplnego od strefy spalania oraz ┼Ťwie┼╝ego po¬wietrza z zewn─ůtrz do strefy spalania. Dop┼éyw powietrza do strefy spalania ma zasadnicze znaczenie, poniewa┼╝ zale┼╝y od niego pr─Ödko┼Ť─ç spalania i powstawania produkt├│w gazowych. Przy po┼╝arach zewn─Ötrznych mamy do czynienia ze swobodnym dop┼éywem powie¬trza do strefy spalania, kt├│ry ponadto mo┼╝e by─ç przy┼Ťpieszony wiatrem. Po¬wstaje wznosz─ůcy si─Ö s┼éup gazowych produkt├│w spalania (konwekcja) o wyso¬ko┼Ťci zale┼╝nej od warunk├│w atmosferycznych oraz od powierzchni obj─Ötej po┼╝a¬rem. Wielko┼Ť─ç strefy zadymienia znacznie przekracza obj─Öto┼Ť─ç strefy spalania. Najwi─Öksza intensywno┼Ť─ç i szybko┼Ť─ç wymiany gaz├│w wyst─Öpuje podczas po┼╝a¬r├│w las├│w, sk┼éad├│w materia┼é├│w tartacznych, rozlanej cieczy palnej, grup budyn¬k├│w z elementami palnymi. W wypadku po┼╝ar├│w zewn─Ötrznych na du┼╝ych po¬wierzchniach, powstaj─ů bardzo silne pr─ůdy konwekcyjne, a pr─Ödko┼Ť─ç powietrza dop┼éywaj─ůcego do strefy spalania mo┼╝e osi─ůgn─ů─ç 50 km/h. Z historii II wojny ┼Ťwiatowej znane s─ů przypadki, ┼╝e podczas po┼╝ar├│w wywo┼éanych nalotami dy¬wanowymi (Hamburg) lub wybuchem bomby atomowej (Hiroszima, Nagasaki), obejmuj─ůcych ca┼ée dzielnice tych miast, pr─Ödko┼Ť─ç dop┼éywu powietrza do strefy spalania by┼éa tak du┼╝a, ┼╝e wiatr porywa┼é ludzi, przedmioty, a nawet samochody ga┼Ťnicze. Po┼╝ary te otrzyma┼éy nazw─Ö „burz ogniowych". Podczas po┼╝ar├│w wewn─Ötrznych w pocz─ůtkowej ich fazie strefa zadymie¬nia tworzy si─Ö nad stref─ů spalania i ograniczona jest przegrodami jakie tworz─ů ┼Ťciany i strop. Intensywno┼Ť─ç wymiany gazowej zale┼╝y w najwi─Ökszym stopniu od liczby i wielko┼Ťci otwor├│w i szczelin nawiewnych i wywiewnych w pal─ůcym si─Ö pomieszczeniu, jego wysoko┼Ťci, obci─ů┼╝enia mas─ů paln─ů, a w mniejszym stopniu od wp┼éyw├│w zewn─Ötrznych, np. od wiatru czy opad├│w. W pal─ůcym si─Ö pomieszczeniu tworz─ů si─Ö nast─Öpuj─ůce strefy: - strefa g├│rna, gdzie produkty spalania wywo┼éuj─ů nadci┼Ťnienie, - strefa dolna, gdzie ci┼Ťnienie jest ni┼╝sze od ci┼Ťnienia panuj─ůcego (strefa podci¬┼Ťnienia), - strefa neutralna, czyli rozdzielaj─ůca te dwie strefy p┼éaszczyzna o ci┼Ťnieniu r├│wnym atmosferycznemu. Nadci┼Ťnienie w strefie g├│rnej powoduje, ┼╝e dym przes─ůcza si─Ö szczelinami i r├│┼╝nymi otworami do s─ůsiednich pomieszcze┼ä i na wy┼╝ej po┼éo┼╝one kondygna¬cje Nadci┼Ťnienie w pal─ůcym si─Ö pomieszczeniu mo┼╝e osi─ůga─ç wielko┼Ťci, kt├│re powoduj─ů wysadzenie szyb z ram okiennych, drzwi i zamkni─Ötych klap. W strefie zadymienia istnieje powa┼╝ne zagro┼╝enie dla zdrowia i ┼╝ycia lu¬dzi, a powodem s─ů sk┼éadniki gazowe dymu. Materia┼éy palne to przewa┼╝nie sub¬stancje organiczne zawieraj─ůce w swoim sk┼éadzie atomy w─Ögla. Spalaniu ich towarzyszy zawsze wydzielanie tlenku i dwutlenku w─Ögla oraz w zale┼╝no┼Ťci od sk┼éadu chemicznego innych niebezpiecznych zwi─ůzk├│w. Takie niebezpieczne, toksyczne zwi─ůzki tworz─ů si─Ö na przyk┼éad podczas rozk┼éadu cieplnego i spalania: tlenki azotu - w┼é├│kna syntetyczne, tworzywa sztuczne, celuloid, chlorowod├│r - igelit, w┼é├│kna sztuczne, niekt├│re odmiany kauczuku, cyjanowod├│r - pianka poliuretanowa, aminoplasty, kauczuk, siarkowod├│r, dwutlenek siarki - linoleum, niekt├│re odmiany kauczuku. W praktyce po┼╝arniczej najwi─Öksze zagro┼╝enie stwarzaj─ů: tlenek w─Ögla (potocznie czad), b─Öd─ůcy efektem niepe┼énego spalania materia┼é├│w palnych w po┼╝arach wewn─Ötrznych, przy ograniczonym dop┼éywie powietrza oraz cyjano¬wod├│r ze wzgl─Ödu na coraz powszechniejsze stosowanie tworzyw sztucznych, a przede wszystkim pianki poliuretanowej w przedmiotach i urz─ůdzeniach po¬wszechnego u┼╝ytku. Niezale┼╝nie od toksycznego oddzia┼éywania sk┼éadnik├│w dymu, obni┼╝a on st─Ö┼╝enie tlenu. Przy 14-17% tlenu w powietrzu cz┼éowiek odczuwa jego niedob├│r w organizmie. Spadek zawarto┼Ťci tlenu do 9% zagra┼╝a ┼╝yciu.

Źródło: ABC STRAŻAKA OCHOTNIKA


Dodano: 29.11.2004 21:31:16, Modyfikowano 30.11.2004 01:03:04

Dodaj Komentarz:
  Przepisz kod w pole obok: =>

  Brak komentarzy. Twˇj mo┐e byc pierwszy.


© Jednostka OSP Olszowice 2004 - 2008